-
Czym jest Nowa Pomarańczarnia i jaki ma związek z pomarańczami?


W dzisiejszym wpisie przeniesiemy się w miejsce niezwykłe, warte odwiedzenia w majowe dni!
Mowa o Nowej Pomarańczarni, zwanej również Oranżerią. Jest to budynek usytuowany w Łazienkach Królewskich. Nowa Pomarańczarnia została wybudowana w latach 1860-1861. Projektantami byli Adam Adolf Loewe i Józef Orłowski.
Ale może zanim odpowiemy na pytanie, to przeniesiemy się w czasy minione. Podczas powstania warszawskiego Oranżeria, w wyniku pożaru, została zdewastowana. Zarówno Stara Oranżeria, jak i Nowa Oranżeria poniosły straty, w wyniku których rośliny egzotyczne przechowywane w środku nie przetrwały1.
Pierwotnie Pomarańczarnia była przeznaczona na przechowywanie w okresie chłodów drzew egzotycznych. Obecnie urządzono w niej ogród. Znajdują się w nim różnorodne rośliny, również tropikalne.
Inne Pomarańczarnie na terenie Polski: Wilanów, Radzyń Podlaski, Nieborów, Puławy.


Aby dokonać analizy desygnatów zawartych w pytaniu, posłużymy się słownikiem Samuela Lindego.

Słownik języka polskiego Samuela Lindego (1807-1815)

ORANŻE

1. obecnie: pomarańcze, pigwy, cytryny

ORANŻERIA

1. obecnie: rośliniarnia2

POMARAŃCZA

1. drzewo i owoc; jedne pomarańcze są kwaśne, drugie słodkie
2. odmianą tylko są apelacyny

POMARAŃCZARNIA
  1. szklarnia ogrodowa na pomarańcze, cytryny 3

Co łączy więc Pomarańczarnię z pomarańczami? Oczywiście nazwa. LECZ, należy wiedzieć, że Pomarańczarnia, to nie tylko miejsce służące do przechowywania pomarańczy. To także „roślinarium” w którym przechowywane są inne gatunki owoców, w tym np. cytryn.
Czy doszło do rozszerzenia znaczenia? To kwestia dosyć sporna. Z jednej strony (uwzględniając słownik Lindego) pomarańczarnia dawniej była miejscem do przechowywania pomarańczy i cytryn. Dziś przechowywane są tak rozmaite owoce. W tym wypadku śmiało można mówić o generalizacji.
Jednakże, z drugiej strony (według historycznych kronik) już od XIX wieku w Pomarańczarni dawniej przechowywano nie tylko pomarańcze i cytryny, ale również inne rośliny.


1M. Kwiatkowski, Wielka Księga Łazienek, s. 180.
2Słownik języka polskiego Samuela Lindego, t. 2, s. 540.

3Słownik języka polskiego Samuela Lindego, t. 2, s. 890.   

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

III Czy Ochota to dzielnica szczęścia? O Szczęśliwicach i okolicy

-
Obraz
             Ochota jest jedną z warszawskich dzielnic, dziś trochę już   zapuszczoną i zapomnianą. Jednak wciąż znajdziemy tu wiele miejsc, które warto byłoby obejrzeć, na przykład Pole Mokotowskie, park Szczęślwicki czy też Reduta Ordona.             No dobrze, ale co z samą nazwą Szczęśliwice? Dziś znamy ją jako osiedle – zachodnią część Ochoty, gównie kojarzy się z parkiem ze stokiem narciarskim oraz pętlą autobusową. W XVI wieku natomiast wieś Stenclwice była majątkiem rodu Stenclewskich, wywodzących się od Gotarda z Rakowa [1] .               Dzisiejsza forma „Szczęśliwice” stworzona przez metaforyzację  z formy czasownika ‘szczęśliwić’, wiąże się zapewne z chęcią uszczęśliwienia mieszkańców i bywalców miejsca. Ukazuje to etymologia: SZCZĘŚLIWIĆ :    Słownik ję...
Czytaj więcej
-
Obraz
I Gwara warszawska Język i określony sposób używania go niewątpliwie jednoczy mieszkańców danej społeczności. Warszawiacy swojego czasu dorobili się własnej, odrębnej gwary, która kształtowała się wraz z rozwojem stolicy. W sposobie mówienia ludności Warszawy odbijają się jego zamiłowania, procedery i postęp intelektualny. Ciekawostką jest fakt, że gwara ta powstała stosunkowo późno, bowiem dopiero w XVIII wieku, gdy język ogólnopolski był ukształtowany w pełni. Warto najpierw wytłumaczyć, czym jest gwara . Termin ten podlegał neosemantyzacji, bowiem na przykład Słownik Lindego 1 wydany w 1808 roku podaje, że gwara to po prostu mowa, język. Natomiast publikacje późniejsze, takie jak chociażby Słownik języka polskiego 2 pod redakcją Witolda Doroszewskiego, określają gwarę jako mowę środowiska zawodowego lub miejscowego . Bronisław Wieczorkiewicz w „Gwara warszawska dawniej i dziś” podkreśla, że tą odmianą języka posługiwali się najpierw głównie „ludzie ulicy”, prości, ...
Czytaj więcej