-
II

„PATELNIA” DAWNIEJ I DZIŚ. Rozszerzenie znaczenia?

Dziś zajmiemy się nietypowym miejscem, które położone jest na Mazowszu. W jego sercu. Na początku przytoczymy znaczenie leksemu „patelnia” z dwóch słowników, aby następnie przejść do wyjaśnienia, dla niektórych, trudnej zagadki.

PATELNIA:

Słownik języka polskiego Samuela Lindego (1807-1815)
  1. 'płaskie naczynie kuchenne do smażenia różnych rzeczy'
  2. 'naczynie żelazne, z rączką, na którym smażą ryby i inne potrawy'1

Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego (1958-1969)

  1. 'płaskie naczynie kuchenne z długą rączką, służące do smażenia potraw'
  2. pot. 'wyjaśnić coś bardzo dokładnie'2

Jak łatwo zauważyć, według dwóch wyżej podanych słowników, „patelnia” to po prostu naczynie związane z gastronomią. Z czym więc „patelnia” kojarzy się warszawiakom? Czy aby na pewno pierwszą ich myślą jest naczynie, czy może pewien obszar?


Tak! Właśnie z tym miejscem kojarzona jest „patelnia”, bo to właśnie jest ta SŁYNNA miejscówka. „Patelnia” to potocznie plac przy stacji metra. Dokładnie przy metrze Centrum. To obszar spotkań, występów artystycznych, zbiórek pieniędzy itp. Miejsce powstało w 1998 roku. Przez swój kolisty kształt przypomina wspominaną wyżej, nieszczęsną patelnię.
Wielu przyjezdnych spoza okolic Warszawy zastanawia się, co mamy na myśli mówiąc: „Spotkajmy się na Patelni”. No przecież nie mamy na myśli naczynia. Podobne zagwozdki pojawiają się przy „spotkaniu koło Rotundy”. Problem rozwiązany. Patelnia – jest to miejsce przedstawione na ilustracji. :)
Śmiało można stwierdzić, że doszło do zmiany semantycznej. Jest to tak zwana generalizacja (rozszerzenie). Najpierw leksem „patelnia” odnosił się do jednego desygnatu, a następnie rozszerzył się do większej ilości leksemów.

O Patelni wypowiadał się w „Dwójce”Marek Budzyński, znany architekt:

- Panuje tam atmosfera przyjaznej odmienności i zejścia do podstawowych ludzkich potrzeb, jakimi są gromadzenie się i wyrażanie siebie. W samym centrum miasta swój wyraz znajdują sprawy spoza głównego komercyjnego nurtu - wyjaśniał znakomity architekt. - Na "patelni" można spotkać faceta grającego na krześle, uliczny kościół oraz kuchnię z darmowymi posiłkami - wymieniał1,


1 Słownik języka polskiego, red. S. Linde, t. 2 cz. 2, Warszawa 1808,  s.59.

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

III Czy Ochota to dzielnica szczęścia? O Szczęśliwicach i okolicy

-
Obraz
             Ochota jest jedną z warszawskich dzielnic, dziś trochę już   zapuszczoną i zapomnianą. Jednak wciąż znajdziemy tu wiele miejsc, które warto byłoby obejrzeć, na przykład Pole Mokotowskie, park Szczęślwicki czy też Reduta Ordona.             No dobrze, ale co z samą nazwą Szczęśliwice? Dziś znamy ją jako osiedle – zachodnią część Ochoty, gównie kojarzy się z parkiem ze stokiem narciarskim oraz pętlą autobusową. W XVI wieku natomiast wieś Stenclwice była majątkiem rodu Stenclewskich, wywodzących się od Gotarda z Rakowa [1] .               Dzisiejsza forma „Szczęśliwice” stworzona przez metaforyzację  z formy czasownika ‘szczęśliwić’, wiąże się zapewne z chęcią uszczęśliwienia mieszkańców i bywalców miejsca. Ukazuje to etymologia: SZCZĘŚLIWIĆ :    Słownik ję...
Czytaj więcej
-
Obraz
I Gwara warszawska Język i określony sposób używania go niewątpliwie jednoczy mieszkańców danej społeczności. Warszawiacy swojego czasu dorobili się własnej, odrębnej gwary, która kształtowała się wraz z rozwojem stolicy. W sposobie mówienia ludności Warszawy odbijają się jego zamiłowania, procedery i postęp intelektualny. Ciekawostką jest fakt, że gwara ta powstała stosunkowo późno, bowiem dopiero w XVIII wieku, gdy język ogólnopolski był ukształtowany w pełni. Warto najpierw wytłumaczyć, czym jest gwara . Termin ten podlegał neosemantyzacji, bowiem na przykład Słownik Lindego 1 wydany w 1808 roku podaje, że gwara to po prostu mowa, język. Natomiast publikacje późniejsze, takie jak chociażby Słownik języka polskiego 2 pod redakcją Witolda Doroszewskiego, określają gwarę jako mowę środowiska zawodowego lub miejscowego . Bronisław Wieczorkiewicz w „Gwara warszawska dawniej i dziś” podkreśla, że tą odmianą języka posługiwali się najpierw głównie „ludzie ulicy”, prości, ...
Czytaj więcej
-
Obraz
Czym jest Nowa Pomarańczarnia i jaki ma związek z pomarańczami? W dzisiejszym wpisie przeniesiemy się w miejsce niezwykłe, warte odwiedzenia w majowe dni! Mowa o Nowej Pomarańczarni, zwanej również Oranżerią. Jest to budynek usytuowany w Łazienkach Królewskich. Nowa Pomarańczarnia została wybudowana w latach 1860-1861. Projektantami byli Adam Adolf Loewe i Józef Orłowski. Ale może zanim odpowiemy na pytanie, to przeniesiemy się w czasy minione. Podczas powstania warszawskiego Oranżeria, w wyniku pożaru, została zdewastowana. Zarówno Stara Oranżeria, jak i Nowa Oranżeria poniosły straty, w wyniku których rośliny egzotyczne przechowywane w środku nie przetrwały 1 . Pierwotnie Pomarańczarnia była przeznaczona na przechowywanie w okresie chłodów drzew egzotycznych. Obecnie urządzono w niej ogród. Znajdują się w nim różnorodne rośliny, również tropikalne. Inne Pomarańczarnie na terenie Polski: Wilanów, Radzyń Podlaski, Nieborów, Puławy. Aby dokonać ...
Czytaj więcej